Das sprachliche Lehrangebot an der Universität Duisburg-Essen – Status quo und Perspektiven für angehende Lehrkräfte im Bereich Deutsch als Zweit- und Herkunftssprache

Abstract

Abstract: Der Beitrag stellt das Modul „Herkunftssprachen“ im Rahmen des Teilstudiengangs „Deutsch als Zweitsprache“ (vormals Deutsch für Schülerinnen und Schüler mit Zuwanderungsgeschichte – DSSZ) des Grundschullehramts an der Universität Duisburg-Essen (UDE) vor. Zunächst wird das Sprachkursangebot an der UDE dargestellt. Anschließend wird es mit Blick auf die Studierenden des Teilstudiengangs analysiert, um aufzuzeigen, welche Möglichkeiten ihnen offenstehen, ihre sprachlichen Ressourcen zu vertiefen und weiterzuentwickeln. Dabei werden die bestehenden Sprachkurse insbesondere hinsichtlich ihrer Passung zu den sprachlichen Voraussetzungen und Bedürfnissen dieser Studierenden untersucht. Die Analyse weist darauf hin, dass das derzeitige Angebot diesen nicht in allen Fällen gerecht wird. Abschließend werden Perspektiven für eine Weiterentwicklung des Sprachenangebots aufgezeigt. So wird diskutiert, wie Herkunftssprachen nicht nur programmatisch als Bildungsressource anerkannt, sondern auch in der Studienstruktur und in der Lehrkräftebildung praktisch berücksichtigt werden können. 

W niniejszym artykule przedstawiony jest moduł „Języki dziedziczone” realizowany w ramach kształcenia na kierunku studiów „Język niemiecki jako drugi język” (poprzednio: „Język niemiecki dla uczniów pochodzących z rodzin imigranckich“) w ramach kształcenia nauczycieli szkół podstawowych na Uniwersytecie Duisburg-Essen (UDE). Najpierw omówiono ofertę kursów językowych dostępną dla wszystkich studentów na UDE. Następnie przeanalizowano ją z perspektywy studentów tego kierunku, aby pokazać, jakie możliwości mają oni do dyspozycji w zakresie pogłębiania i rozwijania swoich kompetencji językowych. W tym kontekście zbadano istniejące kursy językowe, w szczególności pod kątem ich dostosowania do poziomu językowego i potrzeb tych studentów. Analiza wskazuje, że obecna oferta nie zawsze spełnia ich oczekiwania. Na zakończenie przedstawiono perspektywy dalszego rozwoju oferty językowej. Omówiono również, w jaki sposób języki ojczyste mogą być nie tylko programowo uznawane za zasób edukacyjny, ale także praktycznie uwzględniane w strukturze studiów i kształceniu nauczycieli.